Na pograniczu polsko-słowackim wystartował jeden z największych projektów badawczych dotyczących dużych drapieżników w tej części Europy. Naukowcy z obu krajów chcą dokładnie policzyć wilki i niedźwiedzie oraz poznać ich zwyczaje. Mają im to umożliwić analizy genetyczne.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

W sercu Karpat, na granicy Polski i Słowacji, rozpoczął się projekt, który może zrewolucjonizować naszą wiedzę o populacjach wilków i niedźwiedzi brunatnych. „Drapieżne pogranicze” – bo tak nazwano tę inicjatywę – obejmuje aż siedem parków narodowych i dziewięć nadleśnictw po obu stronach granicy. To przedsięwzięcie na niespotykaną dotąd skalę, które ma na celu nie tylko policzenie drapieżników, ale także zrozumienie ich wędrówek i zachowań.

Jak informuje Tatrzański Park Narodowy, w ostatnich miesiącach terenowi pracownicy i naukowcy zbierali materiał biologiczny – odchody, sierść oraz fragmenty tkanek pozostawione przez wilki i niedźwiedzie. Teraz nadszedł czas na ich szczegółową analizę genetyczną, którą przeprowadzi renomowany Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży. To właśnie tam, w laboratoriach, próbki zostaną poddane badaniom, które pozwolą na identyfikację poszczególnych osobników i ocenę liczebności populacji.

Siedem parków, dziewięć nadleśnictw, tysiące hektarów

Projekt obejmuje swoim zasięgiem Tatrzański, Babiogórski, Gorczański, Magurski i Pieniński Park Narodowy po stronie polskiej oraz TANAP i PIENAP po stronie słowackiej. Do tego dochodzi dziewięć nadleśnictw w południowej Polsce. To ogromny obszar, na którym wilki i niedźwiedzie mogą swobodnie wędrować.

Co ciekawe, projekt nie obejmuje Bieszczadzkiego Parku Narodowego, który uchodzi za jedną z najważniejszych ostoi niedźwiedzia brunatnego w Polsce. Skupiono się na obszarze, gdzie migracje drapieżników są najbardziej intensywne i gdzie współpraca transgraniczna przyniesie najwięcej korzyści.

Dlaczego badania są tak ważne?

Wilki i niedźwiedzie to gatunki, które wymagają ogromnych terytoriów. Ich populacje nie znają granic administracyjnych, dlatego tylko jednoczesne pobieranie i analiza materiału z całego pogranicza pozwolą na wiarygodne oszacowanie liczebności tych zwierząt. Analizy genetyczne umożliwią nie tylko policzenie osobników, ale także poznanie struktury populacji.

To wiedza niezbędna do skutecznego planowania działań ochronnych i monitoringu. Dzięki niej można lepiej chronić zarówno same zwierzęta, jak i ludzi, którzy dzielą z nimi przestrzeń.

Co już wiemy o karpackich drapieżnikach?

Tatrzański Park Narodowy ma już doświadczenie w tego typu badaniach. W 2018 roku analizy genetyczne potwierdziły obecność 14 wilków na terenie polskich Tatr. Z kolei w 2023 roku udało się zidentyfikować aż 64 niedźwiedzie brunatne. Obecny projekt idzie jednak o krok dalej – po raz pierwszy obejmuje tak rozległy obszar pogranicza i daje szansę na kompleksową ocenę populacji dużych drapieżników w tej części Karpat.