Geçmiş yıllarda da benzer çalışmalar yapılmasına rağmen uygulamanın yaygınlaştırılmasına yönelik herhangi bir adım atılmadı.

Bölgesel asgari ücret nedir?

Bölgesel asgari ücret, yaşam maliyetlerinin yüksek olduğu şehirlerde daha yüksek, yaşam giderlerinin görece düşük olduğu bölgelerde ise daha düşük asgari ücret uygulanmasını öngören bir sistem olarak tanımlanıyor.

Bu modelde ücretler; kira, ulaşım, gıda ve genel yaşam maliyetleri gibi kriterlere göre bölgesel olarak farklılaştırılıyor.

Türkiye'de daha önce uygulandı

Türkiye'de bölgesel ve sektörel asgari ücret uygulamaları geçmişte farklı dönemlerde hayata geçirildi.

1951, 1967, 1969 ve 1973 yıllarında bazı iller ve sektörler arasında farklı asgari ücret uygulamaları bulunuyordu. Büyükşehirlerde uygulanan ücretler ile bazı doğu illerindeki ücretler arasında önemli farklar oluştu.

Daha sonra uygulamanın eşitlik ilkesine uygun olmadığı değerlendirilerek ülke genelinde tek asgari ücret sistemine geçildi.

Geçmişte yapılan çalışmalar sonuç vermedi

Bölgesel asgari ücret konusu daha önce kamu kurumları tarafından da değerlendirildi. İstihdamı artırmaya yönelik yapılan araştırmalarda, bu uygulamanın istihdama beklenen katkıyı sağlamayabileceği ve geçim koşulları üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı.

Dünyada farklı örnekleri bulunuyor

Bölgesel asgari ücret sistemi bazı ülkelerde uygulanmaya devam ediyor. Özellikle eyalet sistemi bulunan ülkelerde ücretler bölgelere göre değişebilirken, Portekiz, Çin ve Japonya gibi ülkelerde de farklı ücret uygulamaları bulunuyor.

Ancak bu ülkelerdeki sosyal güvenlik sistemi ve ücret yapısının Türkiye'den farklı olması nedeniyle aynı modelin doğrudan uygulanması mümkün görülmüyor.

Uygulamanın karşılaşabileceği zorluklar

Bölgesel asgari ücret sisteminin hayata geçirilebilmesi için öncelikle bölgelerin hangi kriterlere göre belirleneceğinin netleşmesi gerekiyor.

Kişi başına gelir, satın alma gücü, kira seviyeleri, ulaşım maliyetleri ve temel yaşam giderleri gibi birçok göstergenin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu nedenle ortak ve adil bir ücret yapısı oluşturmanın oldukça güç olabileceği ifade ediliyor.

Sosyal güvenlik sistemi nasıl etkilenebilir?

Bölgesel ücret uygulamasında düşük ücret belirlenen bölgelerde daha düşük sosyal güvenlik primi ödenmesi söz konusu olabiliyor. Bu durumun uzun vadede sosyal güvenlik sisteminin gelirlerini etkileyebileceği, ayrıca düşük prime bağlı olarak emeklilik döneminde daha düşük emekli aylıklarıyla karşılaşılabileceği değerlendiriliyor.

İç göçü artırabileceği belirtiliyor

Bölgesel ücret farklılıklarının çalışanların daha yüksek ücret sunulan illere yönelmesine neden olabileceği ifade ediliyor.

Bu durumun özellikle düşük ücret uygulanan bölgelerde iş gücü bulmayı zorlaştırabileceği, yüksek ücret uygulanan şehirlerde ise göç baskısını artırabileceği belirtiliyor.