oprac. MMC

Opublikowano: 28-06-2026, 07:55

• Program Mama 4 plus został stworzony z myślą o osobach, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tego powodu nie wypracowały emerytury zapewniającej minimalne środki do życia.
• Maksymalna kwota świadczenia wynosi obecnie 1978,49 zł brutto miesięcznie.
• Prawo do świadczenia nie przysługuje automatycznie wszystkim rodzicom wielodzietnym. ZUS analizuje m.in. sytuację dochodową, liczbę wychowanych dzieci oraz przebieg opieki nad rodziną.
• Niezależnie od programu Mama 4 plus okresy związane z wychowywaniem dzieci mogą wpływać na wysokość emerytury. W niektórych przypadkach możliwe jest także ponowne przeliczenie kapitału początkowego.

Nie wszyscy przyszli emeryci wiedzą, że okresy związane z opieką nad dziećmi mogą mieć znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury i jej wysokości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnia zarówno urlopy macierzyńskie, jak i część okresów wychowawczych przy obliczaniu świadczeń. Urlop macierzyński oraz okres pobierania zasiłku macierzyńskiego traktowane są jako okresy składkowe. W praktyce oznacza to, że są rozliczane podobnie jak czas aktywności zawodowej. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku urlopów wychowawczych, których sposób uwzględniania zależy od okresu, w którym przypadały. Przed reformą emerytalną z 1999 r. urlopy wychowawcze były traktowane jako okresy nieskładkowe. Od początku 1999 r. składki emerytalne za osoby przebywające na urlopach wychowawczych finansowane są z budżetu państwa, co wpływa na zwiększenie kapitału emerytalnego.

Szczególne znaczenie mają okresy opieki nad dziećmi przypadające przed reformą systemu emerytalnego. Przy ustalaniu kapitału początkowego ZUS może uwzględnić opiekę nad dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia. Najczęściej możliwe jest zaliczenie do trzech lat opieki na jedno dziecko i maksymalnie sześciu lat przy większej liczbie dzieci. W określonych przypadkach, zwłaszcza gdy dziecko wymagało stałej opieki z powodu stanu zdrowia, okres ten może być dłuższy. Eksperci zwracają uwagę, że osoby z roczników 1949–1968, które wychowywały dzieci przed 1999 r., powinny sprawdzić, czy wszystkie okresy opieki zostały prawidłowo uwzględnione podczas ustalania emerytury. Ponowne przeliczenie kapitału początkowego może oznaczać wyższe świadczenie.

Wysokość emerytury zależy od wielu czynników, takich jak długość okresów składkowych, wysokość odprowadzanych składek czy wiek przejścia na emeryturę. Okresy opieki nad dziećmi mogą jednak zauważalnie wpłynąć na końcową kwotę świadczenia. Według szacunków przy korzystnym przeliczeniu kapitału początkowego wzrost emerytury najczęściej wynosi od około 100 do 400 zł miesięcznie. W indywidualnych przypadkach podwyżki mogą być jeszcze wyższe. Warunkiem jest jednak przedstawienie odpowiedniej dokumentacji. ZUS bierze pod uwagę wyłącznie udokumentowane okresy opieki. Pomocne mogą być akty urodzenia dzieci, świadectwa pracy, zaświadczenia o urlopach wychowawczych oraz dokumenty archiwalne dawnych pracodawców.

Osobnym rozwiązaniem jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające, powszechnie znane jako Mama 4 plus. Program został stworzony dla osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tego powodu nie wypracowały odpowiedniego zabezpieczenia emerytalnego. Prawo do świadczenia mogą uzyskać kobiety po ukończeniu 60. roku życia. W wyjątkowych sytuacjach świadczenie może otrzymać również ojciec, jeżeli sam wychowywał dzieci po śmierci matki, jej porzuceniu rodziny lub długotrwałym niewywiązywaniu się z obowiązków rodzicielskich. Do liczby dzieci uwzględnianych przez ZUS zaliczane są nie tylko dzieci biologiczne, ale również dzieci współmałżonka, dzieci przysposobione oraz wychowywane w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem zawodowych rodzin zastępczych.

Od 1 marca 2026 r. maksymalna wysokość świadczenia Mama 4 plus wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Jest to kwota odpowiadająca najniższej emeryturze obowiązującej po tegorocznej waloryzacji. Osoby, które nie mają prawa do żadnej emerytury lub renty, mogą otrzymać pełną kwotę świadczenia. Jeżeli jednak pobierają już emeryturę niższą od minimalnej, ZUS wypłaca jedynie wyrównanie do poziomu 1978,49 zł brutto.

Program Mama 4 plus nie jest przyznawany automatycznie. Każdy zainteresowany musi złożyć odpowiedni wniosek do ZUS wraz z dokumentami potwierdzającymi wychowanie dzieci oraz swoją sytuację życiową i materialną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych bada nie tylko liczbę dzieci, ale również faktyczne sprawowanie nad nimi opieki. Znaczenie ma także miejsce zamieszkania oraz posiadanie centrum interesów życiowych w Polsce przez wymagany okres. Według danych ZUS w lutym 2026 r. z programu korzystało blisko 60 tys. osób. Średnia wysokość wypłacanego świadczenia wynosiła 1027,38 zł, co pokazuje, że większość beneficjentów otrzymuje dopłatę do własnej emerytury, a nie pełną kwotę świadczenia.

Źródło: ZUS

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.