دادگاه کیفری در دمشق، پایتخت سوریه، روز سه‌شنبه، ۲۰ مردادماه، به‌ طور غیابی بشار اسد، رئیس‌جمهور سرنگون‌شدهٔ این کشور، را به جرم «جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت» به اعدام محکوم کرد.

این دادگاه همچنین برادر دیکتاتور سابق، ماهر اسد، و پسرخالهٔ آن‌ها، عاطف نجیب، را که از او به‌عنوان «یکی از مسئولان مستقیم سرکوب‌ مردم» یاد می‌شود، نیز به اعدام محکوم کرد.

در متن حکم که روز سه‌شنبه ۲۰ مرداد در دمشق قرائت شد، آمده است: «دادگاه کیفری بشار اسد، متهم فراری، را به اتهام قتل عمد و عامدانهٔ بیش از یک نفر مجرم شناخت و او را به اعدام محکوم کرد.»

دادگاه همچنین حکم اعدام ماهر اسد و شماری دیگر از چهره‌های حکومت پیشین سوریه را صادر کرد و در حکم خود افزود جرایم این افراد در حد «جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی» بوده است.

درباره عاطف نجیب نیز دادگاه اعلام کرد که او «شماری از بازداشت‌شدگان را شکنجه کرده و مسئول مرگ بسیاری از آن‌ها بوده است» و به اتهام قتل عمد و شکنجه به اعدام محکوم می‌شود.

حکومت ۵۱ ساله حافظ و پسرش، بشار اسد، در آذر ۱۴۰۳، در پی پیشروی سریع و چندروزه نیروهای شورشی به رهبری احمد الشرع از منطقه ادلب به سوی دمشق، پایان گرفت.

اسد و همسر و فرزندانش از آن زمان با پناه گرفتن در مسکو در حمایت حکومت روسیه زندگی کرده‌اند.

نظام اسد، نزدیک‌ترین متحد منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران و مسیر نفوذش به دیگر مناطق بود و تهران برای جلوگیری از سقوط این نظام، نزدیک به ۱۲ سال با مخالفانش جنگید؛ هم در سرکوب اعتراض‌هایی که ابتدا با تظاهرات خیابانی آغاز شد حضور داشت و پس از آن، هنگامی که بحران سوریه به جنگ داخلی تبدیل شد، در نبرد علیه مخالفان اسد شرکت کرد.

عاطف نجیب پیشتر ریاست شعبه امنیت سیاسی استان درعا را بر عهده داشت و از او به‌عنوان یکی از مسئولان مستقیم سرکوب‌ها و بازداشت‌هایی یاد می‌شود که از آغاز اعتراضات سوریه در سال ۲۰۱۱ در این استان صورت گرفت. یکی از مهم‌ترین موارد منتسب به او، بازداشت کودکان درعا در مارس همان سال است.

نجیب با اتهام‌هایی از جمله قتل، شکنجه، بازداشت خودسرانه، مشارکت در سرکوب اعتراضات مسالمت‌آمیز با استفاده از گلوله جنگی و مسئولیت مستقیم در کشتار مسجد عمری روبه‌رو بوده است.

همچنین اتهام‌هایی درباره قتل‌های سازمان‌یافته و شکنجه بازداشت‌شدگان تا سرحد مرگ در مراکز بازداشت علیه او مطرح شده است.

به گزارش «تلویزیون سوریه»، عاطف نجیب در سال ۲۰۱۱ گروهی از کودکان درعا را به‌دلیل نوشتن شعار ضدحکومتی بر دیوار مدرسه‌شان بازداشت کرد؛ رخدادی که از عوامل مهم شعله‌ور شدن اعتراضات در این شهر به شمار می‌رود.

نخستین جلسه محاکمه عاطف نجیب روز ۲۶ آوریل امسال برگزار شد؛ محاکمه‌ای که مقام‌های سوری آن را بخشی از روند روشن شدن حقیقت، احقاق حقوق قربانیان و محاکمه افراد دخیل بر اساس موازین قضایی توصیف کرده‌اند.

پیشتر در شهریورماه ۱۴۰۴ یک منبع قضایی فرانسه و یک سازمان حقوق بشری اعلام کرده بودند که قضات جنایی فرانسه علیه بشار اسد، رهبر پیشین و فراری سوریه، به دلیل بمب‌گذاری منجر به مرگ دو روزنامه‌نگار حکم بازداشت صادر کردند.