• Badanie Medicover Stomatologia: w 81,8 proc. domów funkcjonuje nagradzanie za utratę mlecznego zęba, a w 63,4 proc. przypadków nagrodą są pieniądze
• Najczęstsza stawka Zębowej Wróżki to 20 zł (47 proc.), ale część rodziców płaci 21–50 zł, a 2 proc. deklaruje nawet 100 zł i więcej za mleczaka
• Polskie kwoty wypadają wysoko na tle Tooth Fairy Index w USA, Kanadzie i Europie; rośnie też skala „negocjacji” dzieci i wydatków rodziców

W Stanach Zjednoczonych od lat funkcjonuje tzw. Tooth Fairy Index, który śledzi, ile pieniędzy rodzice zostawiają dzieciom pod poduszką za utracone mleczaki. W Polsce podobnego wskaźnika jeszcze nie ma, ale sama tradycja Zębowej Wróżki zadomowiła się nad Wisłą na dobre. Dziś działa już w czterech na pięć polskich domów, a niektóre dzieci za pojedynczy mleczny ząb otrzymują nawet 100 zł.

Już w 80 proc. polskich domów dzieci są nagradzane za utratę zębów mlecznych, a w ponad 63 proc. przypadków nagrodą są pieniądze – wynika z najnowszego badania Medicover Stomatologia. Co istotne, nie są to tylko niewielkie kwoty.

Najczęściej Zębowa Wróżka zostawia pod poduszką 20 zł za jeden ząb – taką stawkę deklaruje aż 47 proc. rodziców. Są jednak domy, w których legendarna opiekunka mleczaków okazuje się znacznie hojniejsza. Co czwarty respondent przyznał, że za pojedynczy ząb daje dziecku od 21 do 50 zł.

Z kolei niemal co dziesiąty badany deklaruje, że nagroda wynosi 50 zł lub więcej. Nie brakuje też rodzin, w których za utracony mleczak można otrzymać nawet 100 zł i więcej – taką kwotę wskazało 2 proc. ankietowanych. Najwięcej dziecko może zarobić za pierwszy utracony ząb. Ponad 25 proc. rodziców deklaruje, że wówczas kwota bywa wyższa.

Co ciekawe, zwyczaj jest dziś na tyle powszechny, że coraz częściej staje się przedmiotem dziecięcych negocjacji. Ponad 10 proc. rodziców przyznało, że ich dziecko próbowało wpłynąć na wysokość kwoty pozostawianej przez Zębową Wróżkę pod poduszką. Ponad 31 proc. rodziców deklaruje, że dziś musi sięgnąć głębiej do portfela niż jeszcze kilka lat temu.

– Zwyczaj przywędrował do Polski ze Stanów Zjednoczonych, gdzie od lat funkcjonuje tzw. Tooth Fairy Index, czyli nieformalny wskaźnik śledzący średnie kwoty pozostawiane dzieciom za utracone mleczaki – mówi lek. dent. Joanna Lewandowska z Medicover Stomatologia. 

– W Polsce tradycja ta zaczęła wyraźnie zyskiwać popularność niespełna dekadę temu, a dziś, jak pokazują badania, jest już obecna w czterech na pięć gospodarstw domowych. Widać więc, że mamy do czynienia ze zjawiskiem, które w krótkim czasie przeszło drogę od ciekawostki kulturowej zza oceanu, znanej chociażby z filmów, do codzienności wielu rodzin - dodaje ekspertka z Medicover Stomatologia.

O tym, jak szybko zwyczaj się upowszechnia, świadczy fakt, że ponad 63 proc. rodziców deklaruje, iż sami w dzieciństwie nie otrzymywali żadnych nagród za wypadające mleczaki. Nagrody za mleczaki otrzymywał zaledwie co dziesiąty ankietowany, a symboliczny upominek pamięta co piąty respondent zapytany przez Medicover Stomatologia.

– Utrata zębów mlecznych jest naturalnym etapem rozwoju dziecka i zazwyczaj nie wiąże się z bólem, jednak dla części dzieci może być doświadczeniem budzącym niepokój lub poczucie niepewności. Symboliczna nagroda, wręczana w tym czasie, może sprzyjać nadaniu temu wydarzeniu pozytywnego kontekstu emocjonalnego. W efekcie dziecko łatwiej oswaja zmiany zachodzące w jego organizmie oraz radzi sobie z towarzyszącym stresem – mówi lek. dent. Joanna Lewandowska.

– Jednocześnie tego typu praktyki powinny być wyważone i nie zastępować rozmowy ani wsparcia ze strony rodziców. Właściwie stosowane, z umiarem, mogą natomiast pełnić funkcję pomocniczą, na przykład stać się pretekstem do rozmowy o higienie jamy ustnej, zdrowych nawykach oraz o tym, jakie zmiany zachodzą w organizmie. W takim podejściu ważne jest, aby nagroda nie była celem samym w sobie, lecz elementem szerszego kontekstu wychowawczego - dodaje dentystka. 

W wielu domach Zębowa Wróżka zamiast gotówki zostawia dzieciom prezenty. Jak wynika z badania Medicover Stomatologia, w ponad 24 proc. rodzin nagrodą za utracony mleczak są najczęściej zabawki, książki, ubrania lub – czego dentyści nie rekomendują – słodycze. Coraz częściej rodzice stawiają również na wspólne doświadczenia zamiast materialnych upominków. Ponad 6 proc. badanych deklaruje, że z okazji utraty zęba zabiera dziecko do kina, sali zabaw, parku wodnego lub na inną atrakcję.

Na tle innych krajów Polska wypada bardzo wysoko pod względem wartości mleczaka. Jak wynika z Tooth Fairy Index, w USA dzieci otrzymują średnio 5–6 dolarów, czyli nieco ponad 20 zł. W Kanadzie jest to ok. 8 dolarów kanadyjskich (ok. 23 zł), a w Wielkiej Brytanii ponad 4 funty, co daje mniej więcej 22 zł. W Hiszpanii dzieci mogą liczyć średnio na niecałe 5 euro (tj. ok. 21 zł), podobnie zresztą w Irlandii.

– Na tym tle polskie stawki za mleczne zęby wypadają wyjątkowo konkurencyjnie, często dorównując, a niekiedy nawet przewyższając poziom obserwowany w wielu krajach zachodnich. Badania pokazują, że w praktyce jesteśmy jednymi z hojniejszych rodziców w tym nieformalnym globalnym rankingu. Gdyby w Polsce istniał własny Tooth Fairy Index, moglibyśmy znaleźć się w czołówce nie tylko pod względem samej wartości nagrody, ale także kreatywności w jej formie – komentuje lek. dent. Joanna Lewandowska z Medicover Stomatologia. 

Wybrane dane: 

• 63,4 proc. respondentów wskazało, że najczęściej nagrodą za mleczny ząb są pieniądze;
• 81,8 proc. badanych zadeklarowało, że w ich domu funkcjonuje zwyczaj nagradzania dziecka za utratę mlecznego zęba regularnie lub okazjonalnie;
• 47 proc. respondentów wskazało, że najczęściej wręczaną kwotą za mleczny ząb jest suma do 20 zł;
• ponad 25 proc. badanych deklaruje kwoty w przedziale 21–50 zł za pojedynczy ząb;
• blisko 10 proc. respondentów wskazało, że dziecko otrzymuje za mleczny ząb ponad 50 zł;
• w tym tylko 2 proc. badanych zadeklarowało kwoty przekraczające 100 zł za pojedynczy ząb;
• ponad 10 proc. respondentów przyznało, że ich dziecko próbowało negocjować wysokość nagrody za utracony ząb;
• 63,2 proc. badanych deklaruje, że w ich dzieciństwie zwyczaj nagradzania za mleczne zęby nie funkcjonował lub nie wiązał się z żadną nagrodą finansową.

 Metodologia:
Sonda typu CAWI przeprowadzona w maju 2026 r. na zlecenie Medicover Stomatologia wśród osób prowadzących gospodarstwo domowe z dziećmi, wiek: 30–39 lat, n = 500.