• Zdaniem Greenpeace łącznie polskie kopalnie węgla wyemitowały w 2024 roku aż 360 tysięcy ton metanu, co w przeliczeniu na ekwiwalent CO2 daje blisko 30 milionów ton dwutlenku węgla.
• Blisko 60 proc. metanu z polskich kopalń można wychwycić i wykorzystać, np. do ogrzewania domów lub w przemyśle.
• JSW podaje, że część metanu wydzielającego się podczas eksploatacji jest ujmowana systemem odmetanowania i w znakomitej większości (ponad 90 proc.) wykorzystywany jest on do produkcji energii.

Po kilku godzinach zakończyła się akcja aktywistów Greenpeace, którzy w czwartek wspięli się na 55-metrową wieżę szybową kopalni Szczygłowice w Knurowie.

- Po rozmowach z policjantami osoby protestujące dobrowolne opuściły wieżę, a następnie teren kopalni. Policjanci prowadzą z nimi czynności - powiedziała nadkomisarz Marzena Szwed z Komendy Miejskiej Policji w Gliwicach.

Według Jastrzębskiej Spółki Węglowej (JSW) "nielegalna akcja działaczy Greenpeace stworzyła bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników kopalni". Rzecznik JSW Wojciech Sury w oświadczeniu opisywał, że działacze Greenpeace po 5 rano wtargnęli na teren kopalni Szczygłowice, a następnie wspięli się na 55-metrową wieżę szybową, naruszając obowiązujące procedury bezpieczeństwa.  

"Działania aktywistów stworzyły bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników kopalni, w szczególności załogi przebywającej pod ziemią. W trosce o bezpieczeństwo pracowników kierownictwo kopalni podjęło decyzję o przeniesieniu ruchu osób zjeżdżających i wjeżdżających na pobliski Szyb nr III" - opisywał Sury. Dodał, że było to niezbędne dla utrzymania ciągłości ruchu zakładu i zminimalizowania zagrożenia dla górników.

JSW podkreśliła, że akcja w istotny sposób zakłóciła funkcjonowanie kopalni, "co przełożyło się na wymierne straty operacyjne i finansowe po stronie JSW SA". Spółka zadeklarowała, że będzie współpracować z organami ścigania, które wyjaśniają wszystkie okoliczności czwartkowej akcji.

Greenpeace przekonuje, że kopalnia Szczygłowice, należąca do państwowej  Jastrzębskiej Spółki Węglowej (JSW), jest liderem przemysłowych emisji metanu w Unii Europejskiej.

Zdaniem organizacji łącznie polskie kopalnie węgla wyemitowały w 2024 roku aż 360 tysięcy ton metanu, co w przeliczeniu na ekwiwalent CO2 daje blisko 30 milionów ton dwutlenku węgla - to więcej niż emisje elektrowni Bełchatów.

Dzieje się tak mimo tego, że kopalnie te mają instalacje odmetanowania, które powinny - w teorii - temu problemowi zaradzić. Tymczasem, jak wskazuje Międzynarodowa Agencja Energetyczna, blisko 60 proc. metanu z polskich kopalń można tanio wychwycić i wykorzystać, np. do ogrzewania domów lub w przemyśle.

Mamy kolejny w ciągu kilku lat kryzys energetyczny. Co roku płacimy ponad sto miliardów złotych za import paliw z całego świata. A tymczasem kopalnie lekkomyślnie wypuszczają do atmosfery metan, który mógłby posłużyć do ogrzania ponad miliona gospodarstw domowych w naszym kraju. To nie tylko zbrodnia na klimacie, ale też niewyobrażalne marnotrawstwo. Wykorzystując metan, możemy upiec dwie pieczenie na jednym ogniu: wzmocnić niezależność energetyczną Polski i chronić naszą przyszłość - mówi Marek Józefiak, ekspert ds. polityki ekologicznej i rzecznik Greenpeace Polska.

Organizacja przypomina, że w 2025 roku w krajach UE wszedł w życie zakaz wypuszczania metanu ze stacji odmetanowania kopalń.

Jak pokazuje raport think tanku Ember, w którym analizowano dane satelitarne z 2025 roku, aż 96 proc. smug metanu (109 ze 114 analizowanych) nad lądową infrastrukturą energetyczną w Europie zaobserwowano nad polskimi kopalniami węgla – co czyni Polskę największym emitentem metanu z paliw kopalnych w UE.

Jak na razie spółkom JSW i PGG, które są właścicielami kopalń, uszło to na sucho, bo rząd nie wdrożył przepisów rozporządzenia metanowego do polskiego prawa.

- Rząd premiera Tuska nie przygotował nawet przepisów, na podstawie których można by karać kopalnie za łamanie prawa, więc trudno się dziwić, że kopalnie czują się bezkarne. To tak jakby liczyć na to, że kierowcy będą przestrzegali ograniczeń prędkości, ale jednocześnie nie byłoby żadnych mandatów za piractwo drogowe. Jeśli rząd szybko nic z tym nie zrobi, może czekać nas kolejna sprawa przeciwko Polsce skierowana przez Komisję Europejską do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i potencjalnie kary finansowe. Za bezkarność przedsiębiorstw i bezczynność rządu będziemy płacić wszyscy - mówi Mikołaj Gumulski, koordynator kampanii energetycznych w Greenpeace Polska.

JSW wcześniej informowała WNP, że wszystkie kopalnie należące do koncernu są kopalniami o wysokim zagrożeniu metanowym i emitują metan do atmosfery, ale w dominującej mierze przez systemy wentylacyjne.

Biuro prasowe spółki nieoficjalnie potwierdziło, że jest w kontakcie z autorami raportu Ember, ale nie chce jednoznacznie oceniać metodologii ich analizy, podkreślając, że monitorowanie emisji metanu i inwestowanie w ich redukcję leży w interesie węglowej spółki.

"Część metanu wydzielającego się podczas eksploatacji jest ujmowana systemem odmetanowania i ten metan w znakomitej większości (ponad 90 proc.) wykorzystywany jest do produkcji energii. Pozostała ilość wypuszczana jest do atmosfery z powietrzem wentylacyjnym" - czytamy w odpowiedzi JSW na pytania WNP, zwracając uwagę, że jest to metanu o bardzo niskim stężeniu, niemożliwym do wychwycenia przy obecnym stanie technologicznym.

Spółka zaznaczyła także, że wyrzuty metanu są nierównomierne i w przypadku nagłej, bardzo dużej emisji system odmetanowania nie jest w stanie go w całości wychwycić i - zgodnie z prawem - może wówczas przekierować go do szybów wentylacyjnych.

JSW przypomniała, że emisja metanu ściśle związana jest z prowadzoną eksploatacją górniczą i w dużej mierze zależna od charakterystyki eksploatowanych pokładów.

"Na ten moment efektywność odmetanowania dla naszych kopalń wynosi średnio ok. 40 proc., pozostała część odprowadzana jest wraz z powietrzem wentylacyjnym do atmosfery. Trwają prace w ramach Programu Redukcji Emisji Metanu, w zakresie zwiększenia efektywności odmetanowania, a co za tym idzie - zmniejszenia emisji metanu do atmosfery z szybów wentylacyjnych JSW. Docelowo zamierzamy osiągnąć efektywność odmetanowania średnio na poziomie około 50 proc. Nie jest możliwe całkowite wyeliminowanie emisji metanu z powietrzem wentylacyjnym" - zaznaczyła JSW.

Największy w UE producent węgla koksowego zadeklarował realizację inwestycji mających na celu całkowite wykorzystanie metanu ujmowanego systemem odmetanowania.

"Odrębnym zagadnieniem jest emisja metanu z powietrzem szybami wentylacyjnymi. Stężenie metanu w szybach jest na bardzo niskim poziomie i wynosi od 0,1 do 0,7 proc. Nie istnieje technologia, która pozwalałaby na gospodarcze wykorzystanie tak rozrzedzonego metanu. Dostępne technologie pozwalają jedynie na jego utylizację. Przy czym są one niezwykle kosztowne" - przekazała JSW.

Zagospodarowanie wydzielającego się metanu jest bardzo kosztownym przedsięwzięciem.

"W poradniku wydanym przez grupę ekspertów ds. metanu z kopalń węgla i sprawiedliwej transformacji UNECE podano koszt budowy instalacji do utylizacji metanu z powietrza wentylacyjnego. Wynosi ona 14 mln dol. i pozwala na utylizację 9400 t metanu na rok z jednego szybu wentylacyjnego. Całkowita emisja metanu z szybów wentylacyjnych polskich kopalń wynosi powyżej 300 tys. ton rocznie. To ogromne koszty" - podkreśliła JSW.