Mali Eylem Görev Gücü (FATF) Türkiye’nin sınır dışı suç gelirlerinin izlenmesi ve yasadışı varlıkların geri kazandırılması konularında daha fazla adım atması gerektiğini duyurdu.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül’de yedi portföy yönetim şirketine ait borsada işlem gören 131 yatırım fonu için tasfiye kararı almıştı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu fonların temerrüde (borcu ödeyememe durumu) düştüğünü duyurmuştu.

Alım-satıma kapatılan fonlar şunlar: “TERA, PUSULA, HEDEF, ATLAS, A1, PARDUS ve BULLS PORTFÖY.” İş Bankası ve Ziraat Bankası’nca bunlarla ilgili tasfiyenin altı ay süreceği açıklandı, İstanbul başsavcılığının sermaye piyasasına ilişkin soruşturması da sürüyor.

Reuters’ın haberine göre kara para aklamanın uluslararası alanda önlenmesi için çalışan FATF, 2019’daki incelemeden bu yana Türkiye’nin finansal istihbaratı ve uluslararası işbirliğini geliştirdiğini vurguladı.

Kurum kara para aklama soruşturmaları ve mahkumiyetlerinin önemli ölçüde arttığını belirtti.

FATF, Türkiye’nin bölgesel finans, ticaret ve lojistik merkezi konumunun; yaygın nakit kullanımı ve kayıt dışı ekonomiyle birleştiğinde ülkeyi dolandırıcılık, yasadışı bahis, uyuşturucu ticareti ve kaçakçılık gibi para aklama risklerine açık hale getirmeye devam ettiğini kaydetti.

FATF’nin 40 teknik tavsiyesinin hiçbirinde Türkiye ‘uygun değil’ notu almadı. Sadece ikisinde ‘kısmen uygun’ olarak değerlendirdi. Kurum, yüksek riskli vakalarda ve ülke dışındaki suç varlıklarının tespit edilmesi konusundaki eksikliklerin devam ettiğini vurguladı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın X’teki açıklamasına göre MASAK, FATF raporunu şöyle değerlendirdi:

“Ülkemizin stratejik bir eksikliği olmadığı, gri liste riskinin bulunmadığı FATF tarafından açıkça tescil edildi.”

Uluslararası yatırım fonlarının çoğu yasal düzenlemeler nedeniyle gri listedeki ülkelere yatırım yapamıyor. Ayrıca gri listede yer almanın sınır ötesi işlemlerin kısıtlanması ve kredi alınmasını zorlaştırıcı etkileri de bulunuyor.

Mali Suçlar Araştırma Kurulu’nun (MASAK) aktardığına göre FATF (Financial Action Task Force) 1989’da G-7 ülkeleri (ABD, Almanya, Fransa, Britanya, Japonya, İtalya, Kanada) tarafından OECD bünyesinde kuruldu.

Kurumun amacı kara para aklamanın uluslararası alanda önlenmesi. 11 Eylül 2001’den sonra kurumun vizyonuna terörün finansmanı ve mücadelesi de dahil edildi.

Türkiye FATF’e 24 Eylül 1991’de üye oldu. Kurumun üyeleri şunlar:

“ABD, Almanya, Avusturya, Avustralya, Arjantin, Belçika, Britanya, Brezilya, Çin, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, Hollanda, Hong Kong, İtalya, İrlanda, İsrail, İspanya, İsveç, İsviçre, İzlanda, Kanada, Kore, Lüksemburg, Malezya, Meksika, Norveç, Yunanistan, Japonya, Yeni Zelanda, Portekiz, Rusya Federasyonu, Singapur, Suudi Arabistan, Türkiye, Avrupa Komisyonu ve Körfez İşbirliği Konseyi (GCC).”

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 16 Eylül’ü yüzde 5,54 değer kaybıyla 13.122,58 puandan tamamlamıştı. Bazı yatırım fonlarının temerrüde (borç ödeyememe durumu) düşmesinin ardından ekonomi yönetimi dizi tedbir açıklasa da endeks haftayı yüzde 8,18 düşüşle 13.284,42 puandan kapattı.

Pusula Portföy’ün eylül boyunca karşılaştığı yoğun satış baskısı düşüşte etkili oldu. Şirket, 15 Eylül’de yatırımcılarına paralarını ödeyemeyerek temerrüde düştü. Bunun üzerine nakit ihtiyacı olan yatırımcıların, borsadaki diğer hisselerini satarak bu ihtiyacını karşılaması diğer hisselerin de değer kaybetmesine neden oldu.

BBC’nin aktardığına göre Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, 15 Eylül’de tutuklandı. Serdar Turhan hakkında da yurtdışı çıkış yasağı verildi.

14 Eylül’de Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Pusula Finans Holding A.Ş. ve ortaklıklarını devraldığını duyurdu. Satın alma, Katılımevim ve Birevim dahil dokuz şirketi kapsıyordu. Son kararı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurumu verecek.

Tera, 16 Eylül’deyse iki fonun ödemesinde temerrüt oluştuğunu duyurdu.

GCM Yatırım’dan Evren Kırıkoğlu, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) yatırım fonlarına dair düzenlemesinin ardından hisse senetlerinde, özellikle de BIST 30 endeksinde olmayan ama değeri çok yükselmiş hisse senetlerinde çıkış yaşandığını söyledi.

Bunun Borsa İstanbul’daki düşüşe dair Türkiye kaynaklı ilk neden olduğunu belirten Kırıkoğlu, ikinci nedeniyse şöyle anlattı: “Hisse senetlerindeki düşüşle birlikte yatırımcılar paralarını çekmek istedikçe fonlar, özellikle kaldıraçlı işlem yapan fonlar bu likidite ihtiyaçları için BIST 30 hisselerini de satmaya başladılar, orada öyle bir likidite ihtiyacı hasıl oldu. Genel algı kötü, sorun olmayan fonlarda da sırf diğer fonlardaki durumu gören yatırımcı parasını çektikçe onlarda da satışa yol açıyor.”

Son bir haftada Ortadoğu’daki gerilimin artması, Yemen’de Husilerin küresel ticaret için kritik öneme sahip Kızıldeniz’in girişinde yer alan bir adayı ele geçirdiklerini açıklaması gibi nedenler petrol fiyatlarını yükseltirken bu durum Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için olumsuz bir gelişme görülüyor.

Yapay zekanın risklerine dair tartışmalar da çok sayıda ülkenin borsasında bu hafta düşüşlere yol açtı.

Gelişmeler üzerine Finansal İstikrar Komitesi, 17 Eylül’de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplandı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, toplantı sonrası Borsa İstanbul ve sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin temel veya yapısal bir risk bulunmadığını bildirdi. Hareketliliğin bazı fonlarla sınırlı olduğunu belirten bakanlık, likidite ve kredi sorununa karşı gerekli tüm tedbirlerin ‘süratle’ uygulamaya konulacağını duyurdu.

Merkez Bankası (MB) da lira likidite yönetimiyle ilgili yeni adımlar açıkladı. Haftalık repo ihaleleriyle sağlanacak fonlama artırılırken bankaların borçlanma limitleri güncellenecek ve teminat iskonto oranları azaltılacak.

BDDK, Bankaların hisse geri alımları 31 Aralık 2026’ya kadar çekirdek sermayeden düşürülmeyeceğini duyurdu.

SPK, 17 Eylül’de 131 yatırım fonu için tasfiye kararı aldı. Alım-satıma kapatılan fonlar TERA, PUSULA, HEDEF, ATLAS, A1, PARDUS ve BULLS PORTFÖY şirketlerine ait. Tasfiye süreci, İş Bankası ve Ziraat Bankası’nca yürütülecek.

SPK bugün (23 Eylül) tasfiye edilen 131 fon açıklamasında tekil yatırımcı sayısının 455 bin 758 kişi olduğunu duyurdu.

Soruşturma kapsamında tutuklanan dokuz kişi şunlar:

• Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen
• Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin
• Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin
• Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk
• Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan
• Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız
• Destek Holding A.Ş. sahibi bankacı Altunç Kumova
• Tera Holding Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Bekçi 
• Hedef Holding Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp