Σάρκα και οστά παίρνει το σχήμα που θα κληθεί να αξιολογήσει αν η πυρηνική ενέργεια έχει θέση ή όχι στο εθνικό ενεργειακό μείγμα, με την Ελλάδα να κάνει ένα ακόμη βήμα, σε περίπτωση που η απάντηση είναι θετική, για την είσοδο στο κλαμπ των χωρών με τη συγκεκριμένη τεχνολογία.

Σε συνέχεια της έγκρισης που πήρε το σχέδιο τον Ιούλιο από το υπουργικό συμβούλιο, ο φορέας που θα αναλάβει να τρέξει το εγχείρημα, αναμένεται να συσταθεί εντός των επόμενων εβδομάδων, θα δουλεύει σε δύο επίπεδα και ο εκτιμώμενος στόχος είναι σε 12 με 18 μήνες να έχει συνταχθεί η σχετική Εκθεση Αξιολόγησης.

Στην κορυφή θα βρίσκεται η Διυπουργική Επιτροπή με πρόεδρο τον υφυπουργό ΠΕΝ Νίκο Τσάφο (φωτ.) και μέλη από μια πλειάδα υπουργιών (π.χ. ΥΠΕΞ, Εθνικής Αμυνας, Ανάπτυξης, Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας, Υγείας κ.λπ.), και το δεύτερο επίπεδο θα αφορά μια εξειδικευμένη τεχνική ομάδα, η οποία θα αναλάβει τις μελέτες και την ουσιαστική προετοιμασία του εγχειρήματος.

Στη πράξη, η τεχνική αυτή ομάδα, με τη συνδρομή φορέων και ινστιτούτων (π.χ. Δημόκριτος), θα κληθεί να απαντήσει στα πλέον κρίσιμα ερωτήματα, όπως το τι θα γίνει με τα πυρηνικά απόβλητα, πώς θα κατασκευαστεί αντιδραστήρας σε μια σεισμογενή χώρα, και ποια θα είναι η δυνητική του τοποθεσία, καθώς επίσης το πώς θα στηθεί η εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και θέματα που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο, όπως και το απαιτούμενο προσωπικό για τη στελέχωση της Ρυθμιστικής Αρχής.

Ταυτόχρονα θα κληθεί να αξιολογήσει τις πολλές προτεινόμενες τεχνολογίες τόσο των χωρών όσο και των πολλών εταιρειών που ενδιαφέρονται να διαθέσουν την πυρηνική τους τεχνολογία στην Ελλάδα και έχουν κατά καιρούς προσεγγίσει την ελληνική κυβέρνηση (ΗΠΑ, Γαλλία, κ.λπ.).

Το αποτέλεσμα όλης αυτής της δουλειάς θα κληθεί να αξιολογήσει και εγκρίνει η αρμόδια Διυπουργική Επιτροπή, αφού φυσικά λάβει πρώτα υπόψιν την όποια κοινωνική αποδοχή, χωρίς την οποία δεν πρόκειται να προχωρήσουν ποτέ τα όποια σχέδια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ταϊβάν, η οποία ναι μεν κατασκεύασε πυρηνικό εργοστάσιο το οποίο ωστόσο δεν λειτούργησε ποτέ, λόγω των κοινωνικών αντιδράσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, μένει να φανεί κατά πόσο θα ενταθεί τους επόμενους μήνες ο δημόσιος διάλογος στην Ελλάδα για το θέμα της πυρηνικής ενέργειας ή επειδή θα πλησιάζουμε προς τις εκλογές, η συζήτηση θα παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες, προκειμένου να αποφύγει η κυβέρνηση το όποιο πολιτικό κόστος συνεπάγεται η ανακίνηση του θέματος.

Το επόμενο επίσης διάστημα θα πρέπει το ΥΠΕΝ να ξεκινήσει έναν κύκλο ενημέρωσης για την πυρηνική ενέργεια και στα άλλα υπουργεία.

Στο ερώτημα ποιοι επιχειρηματικοί όμιλοι θα τρέξουν το σχέδιο υλοποίησης της μονάδας, εφόσον η Ελλάδα αποφασίσει πράγματι ότι θέλει να προχωρήσει στη κατασκευή αντιδραστήρα, η απάντηση που δίνεται αρμοδίως είναι ότι είμαστε ακόμη πολύ μακριά από αυτό και θα μας απασχολήσει μετά από 12-18 μήνες.

Ποιες είναι οι τρεις φάσεις

Η σύσταση της κυβερνητικής επιτροπής και η εκπόνηση της Έκθεσης Αξιολόγησης είναι η πρώτη και πιο καθοριστική φάση για κάθε χώρα που επιδιώκει να αναπτύξει Πυρηνικό Πρόγραμμα, με βάση τη διαδικασία NEPIO (Nuclear Energy Programme Implementing Organization) του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, η οποία και προσδιορίζει τα βήματα που απαιτούνται για την ανάπτυξη τέτοιων μονάδων. Συνολικά οι φάσεις είναι τρεις.

• «Φάση 1», αυτή στην οποία βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα: Το κράτος πρέπει να αξιολογήσει αν η πυρηνική ενέργεια έχει θέση στο εθνικό ενεργειακό ισοζύγιο και στην Έκθεση Αξιολόγησης θα πρέπει να συμπεριληφθούν απαντήσεις σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα.
• «Φάση 2»: Αν η αξιολόγηση είναι θετική, τότε η χώρα περνάει στο επόμενο στάδιο, στο οποίο κάνει τις προπαρασκευαστικές εργασίες για να προετοιμάσει την κατασκευή αντιδραστήρα. Εκτός από τη προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού και τις πρωτοβουλίες της ίδιας της αγοράς, δηλαδή την εξεύρεση της τοποθεσίας εντός των πλαισίων που θα έχει νωρίτερα θέσει η πολιτεία, τη σύσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας και φυσικά τη προετοιμασία του φακέλου αδειοδότησης και κατασκευής, περιλαμβάνονται και οι ενέργειες που πρέπει να κάνει το ίδιο το κράτος (θεσμικό πλαίσιο και στελέχωση ρυθμιστικού φορέα).
• «Φάση 3»: Ξεκινά η κατασκευή της μονάδας, αυτή μπαίνει σε λειτουργία και ξεκινά η διαχείρισή της από το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας.

Από τα παραπάνω αλλά και με βάση τη διεθνή εμπειρία, γίνεται σαφές ότι από την απόφαση μιας χώρας πως θέλει να αποκτήσει πυρηνικό αντιδραστήρα, μέχρι τη κατασκευή του, μεσολαβούν γύρω στα 10-15 χρόνια.

Στο ιδανικό επομένως σενάριο όπου η αρμόδια Διυπουργική αποφανθεί πως υπάρχει η απαραίτητη κοινωνική αποδοχή στην Ελλάδα, η όποια ελληνική κυβέρνηση μετά από 12-18 μήνες λάβει τη σχετική πολιτική απόφαση, καθώς επίσης τηρηθούν κατά γράμμα οι διαδικασίες και ο κρατικός μηχανισμός ανταποκριθεί στο στοίχημα, η ολοκλήρωση της κατασκευής και η έναρξη λειτουργίας μιας τέτοιας μονάδας τοποθετείται κάπου γύρω στο 2040.