افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و طرح اتهام‌های تازه علیه ایران، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری جنگ را تقویت کرده است. اعزام نیروهای جدید آمریکایی و اتهام‌زنی به تهران درباره تحولات منطقه‌ای، از جمله درگیری‌های یمن، در شرایطی مطرح می‌شود که چشم‌انداز پایان تنش‌ها همچنان مبهم است.

در همین حال، ناکامی عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در وادار کردن ایران به تسلیم طی ۴۰ روز درگیری، این پرسش را مطرح کرده است که آیا حمله احتمالی آینده با شدت و ابعاد متفاوتی همراه خواهد بود. طولانی‌تر شدن جنگ و استفاده از تسلیحات قدرتمندتر از جمله سناریوهایی است که در صورت تشدید دوباره درگیری‌ها مطرح می‌شود.

در عرصه دیپلماسی نیز، با وجود ارائه پیشنهاد ایران برای یک دوره هفت‌روزه کاهش تنش و آغاز مذاکرات از اواخر شهریورماه، روند دستیابی به توافق همچنان با ابهام روبه‌روست. گزارش‌ها درباره پاسخ آمریکا و بررسی پیشنهادهای اصلاحی از سوی تهران، بار دیگر اختلاف دیدگاه دو طرف درباره اولویت‌های مذاکراتی، به‌ویژه موضوع تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای، را برجسته کرده است.

با گذشت هشت ماه از آغاز جنگ و ناکامی آتش‌بس‌ها و ابتکارهای مختلف برای پایان دادن به آن، همچنان مشخص نیست که تشدید نظامی بتواند طرفین را به اهدافشان نزدیک کند یا دیپلماسی راهی برای دستیابی به توافقی پایدار خواهد یافت.

در همین راستا خبرگزاری خبرآنلاین، در گفتگو با امیرعلی ابوالفتح کارشناس مسائل آمریکا به بررسی جزئیات این اتفاق پرداخته است.

در ادامه مشروح گفتگو با امیرعلی ابوالفتح را می‌خوانید؛

*** گمانه‌زنی‌ها در مورد افزایش احتمال تشدید اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران در هفته‌های اخیر افزایش پیدا کرده‌است، با توجه به اعزام نیروهای جدید آمریکایی به منطقه و بهانه‌جویی‌های مکرر آمریکا از جمله ادعاهای مرتبط به عملیات خرابکارانه در یک پایگاه انگلیسی یا اتهام‌زنی به ایران در خصوص درگیری‌های یمن، فکر می‌کنید تا چه اندازه احتمال از سرگیری حملات نظامی آمریکا به ایران وجود داشته‌باشد؟

به نظر می‌رسد حمله بعدی با احتمال بالایی به وقوع بپیوندد؛ هرچند نمی‌خواهم بگویم این اتفاق صددرصد رخ خواهد داد. زمان آن نیز مشخص نیست.

برخی کارشناسان برای این حمله زمان تعیین می‌کنند و می‌گویند این هفته، هفته آینده یا ۱۰ روز دیگر اتفاق خواهد افتاد؛ اما من نمی‌توانم زمان دقیقی تعیین کنم. بااین‌حال، همه شواهد و قرائن نشان می‌دهد که یک جنگ پرشدت دیگر در راه است.

*** با توجه به اینکه ۴۰ روز تجاوز نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفندماه نتوانست ایران را وادار به تسلیم کند، فکر می‌کنید آیا در صورت از سرگیری درگیری‌ها شاهد شکل جدیدی از تهاجم نظامی باشیم؟

دقیقاً همین‌طور است. یا نباید حمله مجددی صورت بگیرد یا اگر قرار است چنین اقدامی انجام شود، به لحاظ کمی و کیفی متفاوت خواهد بود. به این معنا که مدت‌زمان جنگ می‌تواند بیشتر و طولانی‌تر باشد.

جنگ اول ۱۲ روز طول کشید و جنگ بعدی به ۴۰ روز رسید؛ بنابراین، جنگ بعدی می‌تواند طولانی‌تر باشد. از نظر کیفی نیز، هم به لحاظ اهدافی که مورد حمله قرار می‌گیرند و هم از نظر سلاح‌هایی که به کار گرفته می‌شوند، ممکن است شاهد حملات شدیدتری باشیم.

*** ایران از اواخر شهریور ماه پیشنهادی را برای یک دوره کاهش تنش ۷ روزه تنش‌ها و آغاز مذاکرات ارائه کرد. اکنون گفته‌می‌شود که آمریکا پاسخ خود را به پیشنهاد ایران داده‌است و تهران در حال بررسی پیشنهادات اصلاحی آمریکاست. فکر می‌کنید دلیل طولانی شدن فرآیند پاسخ به این پیشنهاد چه باشد؟   تطویل فرآیند مذاکرات چه تاثیری بر روند وقایع پیش رو خواهد داشت؟

از جزئیات این پیشنهادها اطلاع ندارم و نمی‌دانم در مذاکرات چه گفته شده یا این طرح‌های اصلاحی چگونه تنظیم شده‌اند. بنابراین، نمی‌توانم بگویم مشکل کار کجاست. بااین‌حال، به نظر می‌رسد تفاوت دیدگاه‌ها درباره اولویت‌ها می‌تواند یکی از دلایل این وضعیت باشد.

ایران تأکید دارد که ابتدا تنگه هرمز باز شود و سپس مذاکرات هسته‌ای آغاز شود. در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز بحث یک دوره ۶۰ روزه مطرح بود که ممکن است اکنون این مدت کاهش پیدا کند؛ اما ایران نمی‌خواهد در یک مرحله به هر دو موضوع بپردازد.

بسته‌ای که ایران مدنظر دارد، شامل موضوع تنگه هرمز، محاصره دریایی و فروش نفت است. در مقابل، طرف آمریکایی می‌گوید همه موضوعات باید در یک مرحله بررسی شوند؛ یعنی هم‌زمان با مذاکرات مربوط به رفع محاصره دریایی و مسئله تنگه هرمز، ایران برای مذاکره درباره موضوع هسته‌ای نیز آمادگی داشته باشد.

*** آیا در صورت از سرگیری درگیری‌های سخت نظامی، دو طرف به اهداف و خواسته‌های مد نظر خود نزدیک‌تر خواهند شد و هیچ یک از دو طرف این فرصت را دارند که از طریق نظامی به اهداف خود دست پیدا کنند؟

ما در دوره‌ای از عدم قطعیت قرار داریم و واقعاً نمی‌توانم با این جزئیات درباره نتیجه احتمالی جنگ اظهارنظر کنم. آمریکا تاکنون در دو جنگ پرشدت و یک جنگ کم‌شدت به اهدافی که می‌خواست، نرسیده است.

می‌توان حدس زد که شاید در جنگ بعدی نیز به اهداف خود نرسد؛ اما شرایط می‌تواند متفاوت باشد. همه‌چیز به این بستگی دارد که آمریکا چگونه عمل کند و واکنش ایران چه باشد.

*** با توجه به گذشت ۸ ماه از آغاز جنگ و شکست چندین آتش‌بس، تفاهم و ابتکار برای پایان جنگ، آیا همچنان دورنمایی در موفقیت دیپلماسی وجود دارد؟

دیپلماسی همچنان در جریان است و مذاکرات ادامه دارد. دیپلماسی کار خودش را انجام می‌دهد؛ اما من رسیدن به یک توافق مطلوب را بسیار دور از دسترس می‌دانم. بااین‌حال، روند دیپلماتیک همچنان در حال پیگیری است.

دیپلماسی به معنای مذاکره است؛ اما رسیدن به توافقی که هر دو طرف از آن رضایت داشته باشند، بسیار دشوار است و احتمالاً به معجزه نیاز دارد.