بورس

سهام عدالت در سال ۱۳۸۵ با هدف سهیم کردن مردم در ثروت ملی طراحی و اجرا شد. بر اساس این طرح، مردم در سهام ۴۹ شرکت بزرگ فعال در صنایع خودروسازی، فولاد، بانک، بیمه، مخابرات و پتروشیمی سهیم شدند که ۳۶ شرکت از این مجموعه در بازار سرمایه حضور دارند.

مشمولان اصلی این طرح را شش دهک پایین درآمدی، روستاییان، عشایر، مددجویان کمیته امداد و سازمان بهزیستی، زنان سرپرست خانوار و برخی گروه‌های دیگر تشکیل می‌دهند.

با وجود آنکه هدف اصلی واگذاری سهام عدالت، مشارکت مردم در ثروت ملی و بهره‌مندی آنان از منافع این دارایی بود، مدیریت این سهام طی سال‌های گذشته به گونه‌ای پیش رفته که به اعتقاد کارشناسان، صاحبان اصلی آن از مزایای واقعی سهام عدالت بهره چندانی نبرده‌اند.

از نگاه کارشناسان، آزادسازی سهام عدالت و سپردن مدیریت آن به مردم، بهترین راهکار برای اصلاح وضعیت فعلی است. در این شیوه، مردم می‌توانند درباره دارایی خود تصمیم‌گیری کنند و مشارکت واقعی در اقتصاد داشته باشند. این در حالی است که اکنون شفافیت کافی درباره سهام عدالت وجود ندارد و بسیاری از دارندگان این سهام نمی‌دانند دارایی‌شان در کدام شرکت‌ها سرمایه‌گذاری شده و وضعیت سود و زیان آن چگونه است.

در همین رابطه، بیت‌الله عبدالهی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، دیدگاه‌های خود را درباره ضرورت آزادسازی سهام عدالت مطرح کرده است.

عبدالهی با اشاره به روند شکل‌گیری این طرح گفت: سهام عدالت از ابتدا با سازوکاری شلخته و بدون انسجام لازم آغاز شد و همین مسئله باعث شد موضوعات مرتبط با آن از نظم کافی برخوردار نباشد. به گفته وی، نتیجه این روند آن است که امروز نیز صاحبان سهام عدالت شرایط مطلوبی ندارند و بهره چندانی از این دارایی نمی‌برند.

وی ادامه داد: شیوه فعلی مدیریت سهام عدالت قابل قبول نیست و منفعتی برای صاحبان اصلی این دارایی که مردم هستند، به همراه نداشته است. مردم اطلاعی ندارند سهام عدالت آن‌ها در چه شرکت‌هایی به کار گرفته شده و میزان سود یا زیان آن چقدر است.

عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس با انتقاد از نبود شفافیت در مدیریت سهام عدالت اظهار کرد: مدیریت این دارایی در بستری نامشخص و غیرشفاف انجام می‌شود و مردم حتی اطلاعی از افرادی که مدیریت سهام عدالت آن‌ها را برعهده دارند، ندارند.

عبدالهی افزود: ساختار فعلی مدیریت سهام عدالت موجب شده است که هیچ پاسخگویی مشخصی درباره نحوه مدیریت این دارایی و میزان سود و زیان آن وجود نداشته باشد.

وی در ادامه با اشاره به نقش دولت در اقتصاد تصریح کرد: دولت به طور کلی گزینه مناسبی برای تصدی‌گری امور اقتصادی نیست و باید بیشتر وظایف تنظیم‌گری، نظارت و کنترل را برعهده داشته باشد، اما متأسفانه در کشور ما دولت هر روز گسترده‌تر شده و تمایلی به کاهش مسئولیت‌های خود ندارد.

این نماینده مجلس آزادسازی سهام عدالت را اقدامی مثبت ارزیابی کرد و گفت: در این روش، مدیریت سهام به خود مردم سپرده می‌شود. از آنجا که مردم ذی‌نفع مستقیم سود و زیان این دارایی هستند، با حساسیت بیشتری درباره آن تصمیم‌گیری خواهند کرد.

عبدالهی تأکید کرد: آزادسازی سهام عدالت در راستای کاهش تصدی‌گری دولت و واگذاری امور به مردم است و می‌تواند به تحقق بیشتر عدالت اجتماعی کمک کند. به گفته وی، این شیوه امکان مشارکت واقعی مردم در فعالیت‌های اقتصادی، اعمال حقوق مالکانه و بهبود حکمرانی شرکتی را فراهم می‌کند.

وی همچنین خصوصی‌سازی را از موضوعات مهم اقتصادی کشور دانست و اظهار کرد: دولت باید این موضوع را در دستور کار قرار دهد و آزادسازی سهام عدالت نیز در همین چارچوب، اقدامی مثبت محسوب می‌شود.

عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس در ادامه گفت: به رسمیت شناختن حق فروش سهام و در عین حال تشویق مردم به حفظ این دارایی از طریق امکان استفاده از سهام عدالت به عنوان وثیقه و ابزار اعتبار، می‌تواند سیاست مناسبی باشد؛ به گونه‌ای که هم امکان مدیریت سهام توسط مردم فراهم شود و هم از بروز هرج و مرج جلوگیری شود.

عبدالهی در پایان یادآور شد: سهام عدالت از سال ۱۳۸۵ به مردم واگذار شده و موضوع آزادسازی آن نیز سال‌هاست مطرح است، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. به اعتقاد وی، دولت باید گام‌های جدی در این زمینه بردارد و مدیریت سهام عدالت را به عنوان یکی از دارایی‌های مردم، به خود آن‌ها واگذار کند.