• Ministerstwo Zdrowia chce podnieść limity przyjęć na studia lekarskie i lekarsko - dentystyczne do 12 210 miejsc w roku 2026/2027, czyli o 265 więcej niż rok wcześniej
• Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wskazuje, że brakuje wskaźników oceny kadry, bazy klinicznej i infrastruktury dydaktycznej uczelni
• Przy obecnym tempie wzrostu naboru już w 2032 r. liczba lekarzy może przekroczyć prognozowany popyt, dlatego NRL apeluje o wieloletnią strategię zapotrzebowania na kadry

Ministerstwo Zdrowia chce zwiększyć nabór na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny. W roku akademickim 2026/2027 uczelnie miałyby przyjąć łącznie 12 210 osób – o 265 więcej niż rok wcześniej. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej ostrzega jednak, że w dokumentacji projektu brakuje danych pozwalających ocenić zarówno możliwości uczelni, jak i rzeczywiste zapotrzebowanie systemu ochrony zdrowia na nowych absolwentów kierunków lekarskich i lekarsko - dentystycznych. 

Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia przewiduje:

• 10 705 miejsc na kierunku lekarskim (wzrost o 201 miejsc w porównaniu z rokiem akademickim 2025/2026);
• 1505 na lekarsko-dentystycznym (wzrost o 64 miejsca w porównaniu z rokiem akademickim 2025/2026).

Kształcenie przyszłych lekarzy ma prowadzić 39 uczelni – 30 nadzorowanych przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego oraz 9 pozostających pod nadzorem ministra zdrowia.

Lekarze dentyści kształceni są w 11 uczelniach medycznych w trybie dziennym (studia bezpłatne) oraz w Uczelni Łazarskiego (studia płatne). 

Na kierunku lekarskim przewidziano:

• 7133 miejsca na stacjonarnych studiach w języku polskim,
• 1734 na studiach niestacjonarnych,
• 1838 na studiach prowadzonych w innym języku niż język polski.

Na stomatologii liczby te wynoszą:

• 885 miejsca na stacjonarnych studiach w języku polskim,
• 349 miejsc na studiach niestacjonarnych,
• 271 miejsc na studiach prowadzonych w innym języku niż język polski.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej nie sprzeciwia się wprost każdemu zwiększeniu naboru. Zwraca jednak uwagę, że decyzja o przyjęciu kolejnych studentów powinna być poprzedzona szczegółową oceną warunków, w jakich będą oni kształceni.

Samorząd lekarski podkreśla, że zwiększony nabór powinien następować przede wszystkim na uczelniach o profilu ogólnoakademickim, posiadających:

• sprawdzoną kadrę,
• odpowiednią bazę kliniczną,
• doświadczenie w prowadzeniu kierunków medycznych.

Jakość takich placówek powinna być potwierdzona nie tylko ocenami instytucji akredytacyjnych, lecz także wiedzą i umiejętnościami absolwentów rozpoczynających staże podyplomowe i pracę z pacjentami.

Przedstawiciele NRL przypominają, że kształcenie lekarza nie ogranicza się do opanowania procedur i zdobycia kompetencji praktycznych. Obejmuje także naukę krytycznej oceny dowodów, prowadzenia badań oraz pracy naukowej.

Do osiągnięcia tych celów potrzebni są:

• doświadczeni nauczyciele akademiccy,
• odpowiednio wyposażone pracownie,
• prosektoria,
• centra symulacji,
• dostęp do oddziałów klinicznych,
• wystarczająca liczba pacjentów.

Najpoważniejszy zarzut samorządu lekarskiego dotyczy sposobu uzasadnienia proponowanych limitów. Zdaniem Prezydium NRL do projektu nie dołączono dokumentacji pozwalającej ustalić, jak w odniesieniu do poszczególnych uczelni badano liczbę i doświadczenie nauczycieli akademickich, wielkość grup klinicznych czy dostępność bazy prosektoryjnej i symulacyjnej.

Nie wiadomo także, w jaki sposób oceniano:

• liczbę i profil współpracujących podmiotów leczniczych,
• wolumen udzielanych w nich świadczeń,
• dostępność opiekunów dydaktycznych.

Bez takich informacji trudno odpowiedzieć na pytanie, czy kolejne miejsca oznaczają realne zwiększenie możliwości kształcenia, czy jedynie liczniejsze grupy studentów korzystające z tej samej infrastruktury.

Dwa kryteria w ustawie: możliwości uczelni i zapotrzebowanie systemu.

Uzasadnienie projektu wskazuje, że limity opracowano m.in. na podstawie propozycji uczelni, przy uwzględnieniu ich możliwości dydaktycznych oraz zapotrzebowania na absolwentów. Nie przedstawia jednak szczegółowych wskaźników, wyliczeń ani prognoz, które pokazywałyby, jak obydwa elementy oceniono.

Według NRL samo powołanie się na propozycje uczelni i deklarowane możliwości dydaktyczne jest niewystarczające. Uczelnia może bowiem chcieć przyjąć większą liczbę kandydatów, ale nie przesądza to jeszcze, że dysponuje odpowiednią liczbą nauczycieli, miejsc na oddziałach klinicznych oraz stanowisk umożliwiających praktyczną naukę zawodu.

Minister zdrowia, działając w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw nauki, ustala limity, uwzględniając zarówno możliwości dydaktyczne uczelni, jak i zapotrzebowanie na absolwentów kierunków lekarskiego i lekarsko-dentystycznego.

Prezydium NRL podkreśla, że są to dwa odrębne kryteria. Zwiększenie naboru nie powinno więc wynikać jedynie z gotowości uczelni do przyjęcia większej liczby osób. Konieczne jest również wykazanie, ilu lekarzy i lekarzy dentystów będzie w przyszłości rzeczywiście potrzebował system, w jakich specjalnościach, regionach i rodzajach placówek.

W dokumentacji projektu – zdaniem samorządu – nie przedstawiono modelu, na podstawie którego oceniono zapotrzebowanie na kadry. Wątpliwości dotyczą szczególnie kierunku lekarsko-dentystycznego, na którym liczba miejsc ma wzrosnąć o ponad cztery procent (w większości wzrosty dotyczą studiów opłacanych z kieszeni studenta).

NRL powołuje się na ekspertyzę przygotowaną przez działający w Naczelnej Izbie Lekarskiej Zespół roboczy do spraw transformacji w ochronie zdrowia. Z przywoływanej prognozy wynika, że przy utrzymaniu obecnego tempa zwiększania naboru już w 2032 r. liczba lekarzy może przekroczyć prognozowany popyt na świadczenia.

Analiza ma uwzględniać m.in. starzenie się społeczeństwa, rosnące potrzeby zdrowotne oraz większą świadomość pacjentów. Wniosek ten należy jednak traktować jako prognozę samorządu lekarskiego, zależną od przyjętych założeń dotyczących między innymi aktywności zawodowej lekarzy, migracji, organizacji systemu oraz sposobu finansowania świadczeń.

Ministerstwo Zdrowia prezentowało wcześniej inną perspektywę. Resort wskazywał, że zwiększanie liczby absolwentów jest potrzebne ze względu na długi czas kształcenia, odejścia lekarzy z rynku pracy oraz potrzeby kadrowe systemu. Według danych przedstawionych przez MZ liczba absolwentów kierunku lekarskiego narodowości polskiej wzrosła z 3695 w roku akademickim 2019/2020 do 4755 w roku 2023/2024.

Różnica stanowisk pokazuje, że kluczowy spór dotyczy nie tyle diagnozy obecnych braków, ile sposobu planowania przyszłości. Liczba studentów przyjmowanych dzisiaj wpłynie na rynek pracy dopiero za kilka lub kilkanaście lat – po ukończeniu studiów, stażu i szkolenia specjalizacyjnego.

Prezydium NRL apeluje, aby polityka kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów przestała opierać się na corocznych rozporządzeniach przygotowywanych na potrzeby kolejnej rekrutacji. Zamiast tego powinien powstać wieloletni plan uwzględniający prognozy demograficzne, regionalne rozmieszczenie personelu, strukturę wieku lekarzy, potrzeby poszczególnych specjalizacji oraz możliwości dydaktyczne uczelni i szpitali.

Taka strategia powinna także odpowiadać na pytanie, czy problemem polskiego systemu jest wyłącznie ogólna liczba lekarzy. Nawet znaczący wzrost liczby absolwentów nie musi automatycznie poprawić dostępu pacjentów do świadczeń, jeżeli młodzi lekarze nie podejmą pracy w deficytowych specjalizacjach, mniejszych miejscowościach lub sektorze publicznym.

Projekt rozporządzenia został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji 13 lipca 2026 roku i znajduje się na etapie prac legislacyjnych.

Ostateczna decyzja będzie więc dotyczyła nie tylko 265 dodatkowych indeksów. Stawką jest odpowiedź na znacznie ważniejsze pytanie: czy państwo potrafi planować kształcenie lekarzy w perspektywie dłuższej niż jeden rok, a zwiększając liczbę miejsc, jednocześnie zagwarantować studentom warunki pozwalające bezpiecznie przygotować się do leczenia pacjentów.