Posłanka Joanna Wicha zarzuca, że

Liczba miejsc specjalizacyjnych nie nadąża za liczbą absolwentów medycyny. Istnieje podejrzenie, że za utrudnionym dostępem do specjalizacji stoi lobby celowo blokujące wypuszczanie na rynek nowych specjalistów - uważa posłanka Joanna Wicha. Jest odpowiedź wiceministra zdrowia Tomasza Maciejewskiego

• W postępowaniach na jesień 2025 i wiosnę 2026 przyznano łącznie ponad 26,7 tys. miejsc szkoleniowych, ale wykorzystano tylko 5664 i 2927
• MZ wskazuje, że trudno precyzyjnie zestawić liczbę absolwentów z miejscami, bo staż podyplomowy bywa wydłużany m.in. przez choroby i urlopy
• Niska liczba zdających część ustną PES wynika z przepisu zwalniającego z ustnego przy wyniku co najmniej 75 proc. z testu.
• Obiektywizm komisji egzaminacyjnej ma zapewniać skład PKE i ustawowe wyłączenia

Liczba oferowanych miejsc na specjalizacje jest regularnie niższa niż liczba lekarzy kończących studia i gotowych do podjęcia dalszej nauki. W dobie permanentnego kryzysu kadrowego w ochronie zdrowia taka sytuacja jest z punktu widzenia pacjentów całkowicie niezrozumiała - twierdzi posłanka Joanna Wicha. 

Na jej zarzut o utrzymywanie puli miejsc specjalizacyjnych na poziomie niższym niż liczba lekarzy kończących studia medyczne - odpowiedział wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski.  

Tomasz Maciejewski - przypomniał, że lekarze, lekarze dentyści, aby móc przystąpić do szkolenia specjalizacyjnego zobowiązani są do:

• zdania Lekarskiego Egzaminu Końcowego lub Lekarsko - Dentystycznego Egzaminu Końcowego - w celu uzyskania prawa wykonywania zawodu;
• odbycia 13. miesięcznego stażu podyplomowego. 

Zdarza się, że lekarz w wyniku absencji (choroba, urlop macierzyński i inne) wydłuża okres realizacji stażu podyplomowego, a to przekłada się na późniejszą możliwość przystąpienia do postępowania kwalifikacyjnego. W efekcie trudna jest do określenia precyzyjna statystyka liczby absolwentów w powiązaniu z miejscami szkoleniowymi.

W 2024 r. studia magisterskie na kierunku lekarskim ukończyło niecałe 6 tys. lekarzy, a w 2025 r. niecałe 5,8 tys.

Miejsca szkoleniowe:

• w postępowaniu kwalifikacyjnym jesień 2025 (dla absolwentów 2024 r. po stażu podyplomowym) – przyznano 6653 rezydentur oraz 7945 miejsc pozarezydenckich – łącznie ponad 14,5 tys. miejsc szkoleniowych;
• w postępowaniu kwalifikacyjnym wiosna 2026 – przyznano 4039 rezydentur oraz 8221 miejsc pozarezydenckich – łącznie ponad 12,2 tys. miejsc szkoleniowych.

Wykorzystane miejsca w postępowaniu:

• jesień 2025 - łącznie 5664 miejsc szkoleniowych, z czego 4277 miejsc rezydenckich i 1387 miejsc pozarezydenckich;
• wiosna 2026 - łącznie 2927 miejsc szkoleniowych, z czego 1986 miejsc rezydenckich i 941 miejsc pozarezydenckich.

Niewykorzystanych miejsc pozostało w postępowaniu:

• jesień 2025 - ponad 8,8 tys. miejsc szkoleniowych;
• wiosna 2026 - ponad 9,2 tys. miejsc szkoleniowych.

Okazuje się zatem, że znaczna liczba miejsc szkoleniowych została niewykorzystana.

Joanna Wicha chciała także wiedzieć  jakie są statystyk dotyczące zdawalności PES z wyodrębnieniem danych wskazujących na odsetek osób, które nie zdały części ustnej egzaminu. 

Tomasz Maciejewski poinformował:

Niewielka liczba zdających egzamin ustny PES jest następstwem rozwiązania opisanego w art. 16rc ust. 10 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2026 r. poz. 37, z późn. zm.).

Zgodnie z tym przepisem, zdający, który uzyskał z testu PES co najmniej 75 proc. poprawnych odpowiedzi, zostaje zwolniony z egzaminu ustnego wchodzącego w skład PES.

W wielu dziedzinach współczynnik zdawalności testu z takim wynikiem jest bardzo wysoki, co przekłada się na niewielką liczbę zdających przystępujących do egzaminu ustnego.

Lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne mają na ostatnim roku szkolenia możliwość przystąpienia do PES co oznacza, że nie zrealizowali wszystkich elementów programu szkolenia specjalizacyjnego a to może być powodem niewystarczającej wiedzy i przygotowania do egzaminu PES.

Posłanka chciała także wiedzieć w jaki sposób Ministerstwo Zdrowia oraz Centrum Egzaminów Medycznych weryfikują obiektywizm komisji przeprowadzających egzaminy ustne?

Wiceminister zdrowia wyjaśnił, że zgodnie z art. 16u ust. 5 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty Dyrektor CEM, w celu przeprowadzenia PES, wyznacza spośród członków Państwowej Komisji Egzaminacyjnej (PKE) zespoły egzaminacyjne.

Zespół egzaminacyjny składa się co najmniej z trzech członków PKE. W skład zespołu wchodzą przedstawiciele:

• konsultanta krajowego właściwego dla danej dziedziny medycyny;
• towarzystw naukowych właściwych dla danej dziedziny medycyny;
• Naczelnej Rady Lekarskiej.

Przepis ten nakazuje zatem zachowanie reprezentatywności różnych podmiotów, zainteresowanych w rzetelnym przeprowadzeniu egzaminu.

W celu zapewnienia bezstronności członków zespołu egzaminacyjnego, nie mogą oni pozostawać w relacjach rodzinno-służbowych, które mogłyby mieć znaczenia dla tej bezstronności.

Zgodnie z art. 16 ust. 4 w zw. z art. 14b ust. 6 ustawy, członkiem zespołu egzaminacyjnego nie może być osoba, w stosunku do której kandydat do złożenia PES w tym zespole egzaminacyjnym jest:

• jego małżonkiem;
• osobą pozostającą z nim w stosunku:
  - pokrewieństwa albo powinowactwa do drugiego stopnia,
  - przysposobienia;
• osobą pozostającą z nim we wspólnym pożyciu;
• osobą pozostającą wobec niego w stosunku zależności służbowej.

Powody wyłączenia trwają pomimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.

Przed rozpoczęciem egzaminu członkowie zespołu egzaminacyjnego składają Dyrektorowi CEM pisemne oświadczenie, że nie pozostają z żadnym ze zgłaszających się do egzaminu przed tym zespołem egzaminacyjnym we wskazanych stosunkach oraz nie zostali skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, czyli w myśl art. 233 § 6 Kodeksu karnego, za czyn taki grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Składający oświadczenie potwierdza, że jest świadom takiej odpowiedzialności.

Rozwiązania te mają zapewnić, że egzamin będzie przeprowadzony w sposób obiektywny.

Ponadto, jeśli do CEM wpłynie wniosek zdającego albo członka zespołu egzaminacyjnego o skierowanie zdającego na egzamin przed innym zespołem egzaminacyjnym, niż został ustalony przez Dyrektora CEM, uzasadniony okolicznościami, które mogłyby wpływać na prawidłowość przeprowadzenia egzaminu, Dyrektor CEM decyduje o przeniesieniu takiego zdającego na egzamin przed innym zespołem egzaminacyjnym.

Kolejne pytanie posłanki dotyczyło planów resortu zdrowia dotyczących kontroli specjalizacji, w których odsetek ocen negatywnych regularnie przekracza 20 –30 proc.
Pod wzniosłym hasłem „lepszej i dokładniejszej weryfikacji wiedzy” kryje się mechanizm, który w opinii młodych medyków służy przede wszystkim drastycznemu odsiewowi zdających.
W ocenie specjalizantów oznacza to, że: albo proces kształcenia specjalizacyjnego w Polsce funkcjonuje wadliwie i nie przygotowuje odpowiednio do wykonywania zawodu, albo egzaminy są skonstruowane w taki sposób, aby celowo blokować wypuszczanie na rynek nowych specjalistów.

W środowisku medycznym coraz głośniej mówi się o tym, że kontrolowanie liczby specjalizantów oraz dążenie do ograniczenia konkurencji służą utrzymaniu sztucznie zawyżonych stawek rynkowych dla wąskiego grona uprzywilejowanych - twierdzi posłanka. 

Odpowiadając na te zarzuty Tomasz Maciejewski zwrócił uwagę na fakt, że zgodnie z art. 16s ust. 10 ustawy, w razie rażących uchybień formalnych w przeprowadzeniu PES Dyrektor CEM unieważnia egzamin, dla wszystkich albo niektórych zdających.

Postępowanie w tej sprawie może być wszczęte z urzędu albo na wniosek członka zespołu egzaminacyjnego lub osoby zdającej.

Takim uchybieniem może być w szczególności przeprowadzenie egzaminu przez mniej niż trzech członków zespołu.

Ustawa przewiduje więc mechanizmy kontroli następczej przebiegu egzaminu.