• Już w niedzielę, 12 kwietnia, odbędą się wybory parlamentarne na Węgrzech. W sondażach niewielką przewagę utrzymuje opozycyjna partia Tisza kierowana przez Petera Magyara.
• W ocenie Andrzeja Sadeckiego, kierownika Zespołu Środkowoeuropejskiego w Ośrodku Studiów Wschodnich, w walce o głosy polityka zagraniczna nie odgrywa tak dużej roli, jak sytuacja wewnętrzna Węgrów.
• Obecny premier i główny kontrkandydat Magyara, Viktor Orbán, chce przekonać elektorat głównie polityką socjalną.

Kto będzie premierem Węgier za kilka tygodni – Viktor Orbán czy Peter Magyar?

- Pewności nie ma, natomiast pierwszy raz od wielu lat jesteśmy w sytuacji, że Viktor Orbán czuje realne ryzyko utraty władzy. Patrząc na sondaże – te niezależne od Fideszu – widać, że faworytem jest kandydat opozycyjnej partii Tisza. Pamiętajmy jednak, że to tylko sondaże, które prawdopodobnie przeszacowują ich notowania i nie doszacowują zwolenników Orbána. Ci to głównie osoby starsze i z prowincji, a to grupy społeczne, do których nie zawsze docierają ankieterzy. Dodatkowo wybory na Węgrzech nie rozgrywają się na równych zasadach.

Co ma pan na myśli?

- Po pierwsze, system wyborczy został zmieniony przez rządzący Fidesz i jednomandatowe okręgi wyborcze zostały tak wytyczone na mapie Węgier, że sprzyjają obecnej władzy. Po drugie w wyborach będą mogli głosować Węgrzy mieszkający licznie na Słowacji, w Rumunii czy w Serbii, a to w zdecydowanej większości elektorat Orbána, co może dać mu w parlamencie kilka mandatów więcej. Dodatkowo w parlamencie jest też miejsce dla przedstawiciela mniejszości niemieckiej – w tym wypadku będzie to były polityk Fideszu, czyli kolejna „szabla” w drużynie Orbána. Media informują też, że Orbán kupuje głosy mniejszości romskiej. Nie wiemy wprawdzie, jaka miałaby być skala tego procederu, ale przy tak zbliżonych wskazaniach sondażowych obu partii, te zabiegi mogą przeważyć szalę na stronę obecnego premiera.

Węgrzy są zmęczeni 16-letnimi rządami Viktora Orbána?

- Tak, widać to dosyć wyraźnie. Nastroje się zmieniły głównie ze względu na pogarszającą się sytuację gospodarczą. Ok. 70 proc. Węgrów wskazuje dziś, że ich sytuacja finansowa w ciągu ostatnich czterech lat się pogorszyła. Społeczeństwo zmaga się z wysoką inflacją, dopływ pieniędzy z funduszy unijnych jest wstrzymany, co hamuje inwestycje publiczne i ogranicza wzrost PKB. Węgrzy mają też dość klasy oligarchicznej, która żyje blisko władzy i opływa w luksusy. Choć to zjawisko obecne nad Dunajem od lat, to po kryzysie spowodowanym przez Covid-19 i późniejszym odcięciem finansowania z UE teraz szczególnie mocno razi zwykłych obywateli.

Nie wspomniał pan nic o polityce zagranicznej. Węgrzy akceptują to, że Orbán odwrócił się plecami do Brukseli i wyciąga rękę w kierunku Moskwy?

- Polityka zagraniczna w tegorocznych wyborach nie odgrywa aż tak dużej roli. Narracja Fideszu jest od lat ta sama – Orbán straszy Ukrainą i Brukselą i podkreśla, że jeśli wygra wybory Peter Magyar, to Węgry zaczną realizować politykę korzystną dla Kijowa i Brukseli, a nie Budapesztu.

Węgrzy popierają zbliżenie z Moskwą, którego twarzą jest minister spraw zagranicznych Péter Szijjártó?

- Społeczeństwo węgierskie nie jest prorosyjskie, ale Orbánowi udało się przekonać znaczną część elektoratu do tego, że współpraca z Moskwą to konieczność, a gospodarka by się załamała bez rosyjskich surowców. Nie zmieniła tego nawet inwazja rosyjska w Ukrainie w 2022 r. Powszechnie wiadomo było o bliskich relacjach Szijjártó z Kremlem, jednak ostatnio ujawnione nagrania jego rozmów ze swoim rosyjskim odpowiednikiem mogą być dla niego obciążające w oczach opinii publicznej ze względu na usłużny czy wręcz serwilistyczny ton wobec Siergieja Ławrowa, kontrastujący z narracją o silnej i suwerennej polityce zagranicznej Fideszu.

Czym jeszcze obecny premier przekonuje do siebie swój elektorat?

Głównie polityką socjalną. Wprowadził ulgi podatkowe dla kobiet z dziećmi, czym zyskał sobie dodatkowe głosy w mniejszych miejscowościach i na wsi. Podobnie jak w Polsce, na Węgrzech ruszył też program 13. i 14. emerytur, więc wśród seniorów i osób starszych Orbán jest najpopularniejszym politykiem.

A jakie deklaracje składa jego główny rywal?

- Magyar głosi bardzo silne hasła antykorupcyjne i antyoligarchiczne. Partia Tisza chce przywrócić w węgierskiej gospodarce pełną konkurencyjność i prawa wolnego rynku, czyli wyeliminować z przestrzeni publicznej tych, którzy „kręcą się” blisko Orbána. Opozycja podkreśla też, że po ich zwycięstwie Bruksela odblokuje wypłatę pieniędzy z budżetu unijnego, co pobudzi inwestycje publiczne. Równocześnie Tisza deklaruje, że utrzyma obecne programy socjalne, czym próbuje przekonać do siebie obecny elektorat Orbána.

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin