Gaskavahku bidjá ráđđehus ovdan 2027 stáhtabušeahta árvalusa.

Diibmá oaččui Sámediggi vuosttaš gearddi badjel 800 miljovnna stáhtas.

Ja dál ges bivdá Sámediggi 767,5 miljovnna ruvnnu lassiruđa. 2027:s bivdet badjel 1,5 miljárdda ruvnnu oktiibuot stáhtabušeahtas.

Dát ruhta galgá mannat divodit daid váikkuhusaid maid dáruiduhttin lea dagahan sámi kultuvrii.

– Dát lea áibbas dárbbašlaš jos galgat nákcet nannet sámi servodatstruktuvrra ja čuovvolit dáruiduhttinpolitihka váikkuhusaid, dadjá sámediggeráđđi Maren Benedicte Nystad Storslett.

Finánsadepartemeanta ja ráđđehus eaba kommentere gáibádusaid stáhtabušehttii ovdal go dan almmuhit gaskavahku.

Sámediggi áiggošii ieš mearridit mo geavahit lassiruđa.

Ná áigot lassi miljovnnaid geavahit:

• Museadálut: 400 miljovnna ođđa museadállui Kárášjogas ja 100 miljovnna Saviomuseai.
• Giellalokten: Ásahit giellaáittardeaddji, lasihit doarjaga oahpponeavvuide ja gielddaide sihkkarastin dihte sámegielat fálaldaga.
• Ásahusat: Nannet sámi kulturásahusaid, mat beaivválaččat barget dainna ahte divvut dáruiduhttima váikkuhusaid.

Diibmá oaččui Sámediggi eanaš dušše hadde- ja bálkálasáhusa.

Storslett sávvá ahte ráđđehus lea guldalan sin, vai eai dárbbaš ohcat doarjaga Stuorradikkis nugo maŋimuš jagiid. Son deattuha ahte sámi ásahusat barget juohke beaivvi njulget ja divodit gielladili ja kultuvrra dáruiduhttinpolitihka maŋŋel.

– Šattašii sevdnjes beaivi jos oažžut diehtit ahte ráđđehus háliida njoahcudit dán barggu dan sadjái go addit leavttu dasa, dadjá Storslett.

Loga mo Sámediggi áiggui 2026:s geavahit iežas ruđaid.

Ráđđehus ii juollut ruđa dušše Sámediggái. Diibmá evttohii ráđđehus measta 2 miljárdda ruvnnu sámi doaimmaide.

Boazodollui mannet ruđat njuolgga Eanadoallo- ja biebmodepartemeanttas Boazodoallošiehtadusa bokte.

Boahtte jagi šiehtadusa leat jo soahpan, ja doppe oažžu ealáhus 275 miljovnna ruvnnu 2027:s.

Dat gal ii mearkkaš ahte boazodoalus eai dovdda ahte hattit leat divron.

– Diesel- ja bensiidnahattit leat divron, ja haddelassáneapmi mašiinnaide ja rusttegiidda maid vuhtto. Lea šaddan divraseabbon go oppa leimmetge vuordán, dadjá Jon Anta Eira-Åhrén.

Son čujuha maid dasa ahte dat čuohcá nuoraide boazodoalus.

– Nuoraiddoarjja maid oažžu Boazodoallošiehtadusa bokte lea gal buorre, muhto doarjja ii leat doarvái stuoris daid stuorra investerendárbbuide mat leat go lea easkkaálgi. Eará ealáhusat orrot buorebut birgemin, nu go eanadoallu, oaivvilda son.

Son gal ii vuollán dainna.

– Go lea boazodoaluin bajásšaddan, de gal háliida ahte galgá bures mannat.

Dán áigu ge Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi (NBR) čuovvolit vel eambbo ovddasguvlui.

Vaikko vel ealáhus oaččuige 25 miljovnna lasáhusa diimmá šiehtadusas, de orru dat ge unnán dál.

– Mii leat fuomášuhttán stuorradiggepolitihkkáriidda ahte sihke boaldámuš ja eará lea divron dál. Go hattit gorgŋot, de golut maid lassánit boazosápmelažžii, dadjá jođiheaddji Ole-Anders Turi.

Danin son sávašii ahte ráđđehus maiddái sin ealáhussii geahčada čovdosiid.

– Dál bođii diehtu ahte guolásteamis váldet CO2-divada eret. In leat gullan ahte boazoealáhusas áigot dahkat seamma, muhto mis dieđusge lea veaháš eará ealáhus.

NBR goitge áigu čuovvolit badjeolbmuid ekonomalaš dili Boazodoallošiehtadusa bokte.

– Ja de bargat beaivválaččat váikkuhit politihkkáriid, dadjá son.