Pilne zmiany dla Polaków w Niemczech. Jeśli tam mieszkasz, od lipca urząd sprawdzi cię od razu

Koniec z łagodnym podejściem do bezrobotnych za naszą zachodnią granicą. Niemcy wprowadzają nowy zasiłek, który ma zmusić beneficjentów do szybszego powrotu na rynek pracy. Kto nie stawi się na spotkanie lub odrzuci ofertę zatrudnienia, musi liczyć się z natychmiastowym obcięciem przelewów o 30 procent, a nawet wstrzymaniem dopłat do mieszkania. Wyjaśniamy, dlaczego rząd w Berlinie zdecydował się na tak drastyczny krok i jakie nowe obowiązki czekają Polaków mieszkających w Niemczech.

Zmiany w zasiłkach w Niemczech od 1 lipca 2026. Nowe zasady i surowsze sankcje /Shutterstock

Grundsicherung zastąpi Bürgergeld: Co to oznacza?

Od 1 lipca 2026 roku niemiecki system zasiłków dla bezrobotnych przechodzi gruntowną reformę. Dotychczasowy program Bürgergeld przestaje obowiązywać, a jego miejsce zajmuje nowe świadczenie podstawowe - Grundsicherung. Głównym założeniem zmian jest nakłonienie większej liczby beneficjentów do aktywnego poszukiwania pracy. Osoby zdolne do podjęcia zatrudnienia mają być szybciej kierowane do pracy lub szkoleń, a brak współpracy z urzędem pracy będzie skutkował dotkliwymi sankcjami finansowymi.

Reforma dotyczy około 5,2 miliona osób, które obecnie korzystają z tego typu wsparcia. Spośród nich aż 3,8 miliona to osoby zdolne do pracy. 

Wysokość świadczenia dla osoby samotnej pozostaje w lipcu 2026 roku bez zmian i wynosi 563 euro miesięcznie. Oprócz tego państwo pokrywa część kosztów mieszkania i ogrzewania, co generuje ogromne wydatki z budżetu federalnego. W 2026 roku na świadczenia podstawowe i związane z nimi koszty przewidziano około 41 miliardów euro, a dodatkowe 10 miliardów euro przeznaczono na administrację i działania wspierające integrację na rynku pracy.

Koniec z „pobieraniem bez pracy”?

Reforma systemu zasiłków była jednym z kluczowych tematów kampanii wyborczej przed wyborami do Bundestagu w 2025 roku. Lider CDU Friedrich Merz zapowiadał wówczas, że chce ograniczyć wydatki na Bürgergeld nawet o „dwucyfrowe miliardy euro”. Celem zmian miało być nie tylko odciążenie budżetu państwa, ale także zwiększenie aktywizacji zawodowej osób otrzymujących pomoc.

Według rządowych prognoz, nowy system nie przyniesie jednak aż tak dużych oszczędności. Szacuje się, że uda się zredukować wydatki o „dwucyfrowe miliony euro”. Mimo to rząd podkreśla, że wprowadzenie zasady „wspieraj i wymagaj” jest kwestią sprawiedliwości społecznej – każdy, kto może podjąć pracę, powinien to zrobić. Zmiany spotkały się jednak z krytyką organizacji społecznych, zwłaszcza ze względu na ich wpływ na rodziny z dziećmi.

Surowe kary: Nawet 150 euro mniej miesięcznie

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych nowości są zaostrzone sankcje wobec beneficjentów, którzy nie wykazują chęci współpracy z urzędem pracy. Nowe przepisy przewidują, że podstawowe świadczenie może zostać natychmiast obniżone o 30 procent na trzy miesiące, jeśli osoba bezrobotna nie złoży żadnych podań o pracę lub odmówi udziału w kursach aktywizacyjnych. To oznacza miesięczną stratę rzędu 150 euro.

Dodatkowo, jeśli beneficjent nie stawi się na wyznaczone spotkanie w urzędzie pracy, przy drugim takim przypadku świadczenie zostanie obniżone o 30 procent na miesiąc. Po trzech nieobecnościach urząd pracy może wstrzymać wypłatę świadczenia w całości, a także zaprzestać pokrywania kosztów mieszkania. Nowe zasady mają na celu wyeliminowanie nadużyć i zmotywowanie do aktywnego poszukiwania zatrudnienia.

Koniec długich przerw opiekuńczych?

Zmiany obejmują także rodziców małych dzieci. Dotychczas opiekunowie mogli podjąć pracę lub uczestniczyć w kursach dopiero po ukończeniu przez dziecko trzech lat, i to pod warunkiem dostępności miejsca w żłobku lub przedszkolu. 

Nowe przepisy przewidują, że już od 14. miesiąca życia dziecka, jeśli istnieje możliwość zapewnienia opieki, rodzice będą zobowiązani do nauki języka, uczestnictwa w szkoleniu zawodowym lub podjęcia pracy – w zakresie dostosowanym do ich indywidualnej sytuacji.

Państwo sprawdzi metraż i cenę mieszkania

Nowa ustawa wprowadza również zmiany w zasadach pokrywania kosztów mieszkania. Do tej pory państwo finansowało rzeczywiste koszty, jeśli były one „uzasadnione” według standardów w danym regionie. 

Po zmianach, już w pierwszym roku korzystania ze świadczeń, koszty mieszkania będą pokrywane tylko do półtora raza lokalnej granicy uzasadnionych kosztów. Władze lokalne mogą dodatkowo ustalać maksymalne stawki za metr kwadratowy mieszkania, co ma przeciwdziałać nadużyciom i zawyżonym czynszom.