• Łotwa zabiega o co najmniej 4 mld euro dodatkowych środków UE, by domknąć finansowanie swojego odcinka Rail Baltica.
• Koszt całej inwestycji urósł z pierwotnie niespełna 6 mld euro do ok. 24 mld euro albo i więcej. Dodatkowo projekt mierzy się już z ogromnym opóźnieniem, które może się jeszcze powiększyć. 
• Rząd w Rydze zapowiada „scenariusz minimalny” i cięcia standardów (m.in. stacje, długość peronów), licząc też na fundusze UE na mobilność wojskową.

Rząd Łotwy liczy na co najmniej dodatkowe 4 mld euro ze środków UE na ukończenie Rail Baltica, transgranicznego projektu kolei szybkich prędkości, który ma połączyć trzy kraje bałtyckie z Polską i resztą Europy.

Pierwotnie, według wyliczeń sprzed lat, szacowano, że całkowity koszt tego największego w regionie projektu infrastrukturalnego, którego realizację rozpoczęto jeszcze w poprzedniej dekadzie, wyniesie niespełna 6 mld euro. Zakładano wówczas że budowa zakończy się do 2026 r. Ostatnie kalkulacje mówią jednak o kosztach rzędu 24 mld euro lub większych, a nowy założony termin zakończenia projektu - do 2030 r. - wielu polityków i ekspertów na Łotwie uważa za nierealny.

Na Łotwie, po wykryciu w ostatnich latach nieprawidłowości w finansowaniu projektu Rail Baltica, powołano parlamentarną komisję śledczą, a prokuratura wszczęła postępowanie karne w związku z podejrzeniem korupcji. Po przeprowadzonej kontroli ujawniono, że brakuje od 3 do 4 mld euro na ukończenie głównej trasy łotewskiego odcinka. Odpowiedzialnym za projekt zarzucano niedbałe podejście do publicznych pieniędzy, a także złe planowanie i brak przejrzystych procedur przetargowych.

Dotychczas projekt był finansowany w 85 proc. ze środków UE, zaś w 15 proc. - z budżetów krajowych.

Jeśli będzie kontynuowany w dotychczasowym trybie, to jego koszty mogą znacznie wzrosnąć i nie uda się go ukończyć wyłącznie przy wykorzystaniu dostępnych środków UE - wynika z najnowszego raportu zamówionego przez rząd.

"Nie budujemy Skody, nie budujemy Bentleya, ale już jesteśmy Rolls-Royce'em" - powiedział obrazowo premier Andris Kulbergs, komentując przedstawione w ubiegłym tygodniu konkluzje z raportu, w który zaangażowani byli m.in. konsultanci hiszpańscy. Szef łotewskiego rządu, który jest miłośnikiem motoryzacji, porównał projekt budowy Rail Baltica do produkcji samochodów różnych klas.

Kulbergs został powołany na premiera pod koniec maja br., wcześniej był także szefem komisji śledczej ds. Rail Baltica.

Szef łotewskiego rządu zwrócił uwagę, że Łotwa, jeśli ma dokończyć projekt, musi stworzyć "scenariusz minimalny". Wskazał przy tym, że na odcinku 200 km zaplanowanych zostało 17 stacji, podczas gdy np. w Hiszpanii na 600-kilometrowej trasie kolei dużych prędkości między Madrytem a Barceloną jest ich znacznie mniej. Ponadto - zaznaczył - długość peronów, określona na 400 m, może również zostać skrócona o połowę.

W ramach potencjalnej redukcji kosztów mówi się m.in. o obniżeniu nasypów kolejowych przez zmniejszenie grubości warstwy zabezpieczającej przed zamarzaniem, czy też rezygnacji z ekranów akustycznych. Zdaniem premiera dotychczas w projekcie stawiano wymagania przekraczające niezbędne minimum.

Według agencji LETA do połowy września właściwe ministerstwa mają opracować propozycje dotyczące sposobów ograniczenia wymagań technicznych i materiałowych, a także podać jakie kolejne środki z budżetu mogą być przeznaczone na projekt i gdzie szukać innych źródeł finansowania.

Projekt Rail Baltica obejmuje też mobilność wojskową, co pozwala na pozyskanie funduszy na ten cel, a do tej pory nie było to precyzyjnie określone - podkreślił szef łotewskiego rządu.

W 2025 r. premier Estonii Kristen Michal zadeklarował też gotowość do wsparcia Łotwy w dokończeniu Rail Baltica i doprowadzenia trasy do granicy estońskiej.

Budowa Rail Baltica o długości ok. 870 km, łączącej stolicę Estonii z granicą litewsko-polską, została włączona do programu Transeuropejskiej Sieci Kolejowej (TEN-T). Podróż z Tallina do Wilna trwałaby 3 godz. i 38 min, zaś do Warszawy 6 godz. i 47 min.